Τα "πουλιά της Λαμπρής" και άλλα πασχαλινά έθιμα σε νησιά των Κυκλάδων

Τα

 

Στις Κυκλάδες το Πάσχα γιορτάζεται με σεβασμό στην παράδοση, με έθιμα παλιά που παραμένουν αναλλοίωτα στο χρόνο, αναβιώνονται τη Μεγάλη Εβδομάδα και κορυφώνονται την Κυριακή του Πάσχα.

 
Στην Τήνο την βραδιά της Μεγάλης Παρασκευής, έξι επιτάφιοι συγκεντρώνονται στην εξέδρα της παραλίας στην πλατεία της Χώρας, όπου ψάλλονται τα εγκόσμια.
 
 
Έπειτα, μετά την αναχώρησή τους, ο Επιτάφιος του Ενοριακού Ναού Αγίου Νικολάου με τον εφημέριο του, στην παραλία Βαθύ Κλαδάκι, οδηγείται μέσα στη θάλασσα μαζί με τον παπά και ψέλνεται τρισάγιο για τους ναυτικούς.
 
 
Το Μεγάλο Σάββατο πρωί, στη λειτουργία, όταν ο παπάς ψάλλει το «Ανάστα ο Θεός», περιφέρεται ένα πανέρι με φύλλα λεμονιάς, τα οποία οι πιστοί τα φυλάνε στα πορτοφόλια ή στις τσέπες τους για καλή τύχη. 
 
 
Το βράδυ της Ανάστασης γιορτάζεται πανηγυρικά κυρίως στη Χώρα, αλλά και σ' όλα τα χωριά της. Στην Παναγία μοιράζονται στον κόσμο κόκκινα αυγά, στον περίβολο της εκκλησίας.

 
Τη Δευτέρα της Λαμπρής, στον Κτικάδο, μετά το τέλος της λειτουργίας στην εκκλησία του χωριού, γίνεται περιφορά της εικόνας της Αναστάσεως σε όλες τις γειτονιές του. Στις δώδεκα το μεσημέρι, η καμπάνα καλεί όλο τον κόσμο, ντόπιους και τους ταξιδιώτες, στο χώρο κάτω από τον Ιερό Ναό, όπου βρίσκεται η λεγόμενη Κοινή Τράπεζα. Εκεί γίνεται η γιορτή της «Αγάπης», με φαγητό (σούπα μοσχάρι ή ψητό κρέας), τσιμπητά τυροπιτάκια και άφθονο κρασί. Είναι το «τραπέζι της αδελφοσύνης», μιας και τούτη η μέρα είναι αφιερωμένη στην αγάπη και την αλληλεγγύη.
 
 
Στην Άνδρο το μεσημέρι του Μεγάλου Σαββάτου(11:00-13:00) γίνεται στη Χώρα της Άνδρου η Γιορτή Λεμονιού. Το Σάββατο Βράδυ, η Ανάσταση στις ενορίες είναι εντυπωσιακή με πολλά βεγγαλικά και κροτίδες. Οι νέοι τοποθετούν σιδερένιους σωλήνες στο χώμα, τους γεμίζουν μπαρούτι και τους πυροδοτούν.
 
 
Στη Σίφνο τη Μεγάλη Πέμπτη οι νοικοκυρές φτιάχνουν τα λεγόμενα πουλιά της Λαμπρής. Πρόκειται για κουλούρες σε διάφορα σχήματα πουλιών και ζώων, οι οποίες είναι στολισμένες με κόκκινα αυγά, ώστε να είναι έτοιμα για το Πάσχα.
 
 
Το Μεγάλο Σάββατο η Ανάσταση γιορτάζεται με χαρμόσυνο τρόπο. Στη Σίφνο το αρνάκι ψήνεται στο "μαστέλο" (πήλινο δοχείο) πάνω σε κληματόβεργες, στους φούρνους του κάθε χωριού, από το απόγευμα του Μεγάλου Σαββάτου ως τα μεσάνυχτα.
 
 
Στην Πάρο, από τις αρχές του 20ου αιώνα έχει καθιερωθεί το έθιμο της αναπαράστασης των Παθών της Μεγάλης Παρασκευής στη Μάρπησσα, καθώς και στα χωριά Πρόδρομος, Μάρμαρα, Άσπρο Χωριό και Λεύκες. Στη Μάρπησσα τα παιδιά ντύνονται Ρωμαίοι στρατιώτες ή μαθητές του Χριστού και παίζουν σκηνές από την είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, την προσευχή στο Όρος των Ελαίων, το Μαρτύριο της Σταύρωσης και την Ανάσταση.
 
 
Ιδιαίτερα είναι τα έθιμα και στην Κύθνο, καθώς το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, όσοι έχουν χάσει κάποιο οικείο τους πρόσωπο τη χρονιά που πέρασε, πηγαίνουν στην εκκλησία ψητά, κρασί και ψωμί, τα οποία "διαβάζει" ο παπάς και τα προσφέρουν στους επισκέπτες και τους κατοίκους του νησιού. 
 
 
Στην Αμοργό τη Μεγάλη Παρασκευή κατά την περιφορά του Επιταφίου οι γυναίκες ραίνουν την πομπή με αρώματα ενώ το Σάββατο του Λαζάρου, όλες οι νοικοκυρές φτιάχνουν τα λεγόμενα "λαζαράκια", δηλαδή κουλούρια σε ανθρωπόμορφα σχήματα. Το Μεγάλο Σάββατο μοιράζονται σε όλα τα σπίτια μεγάλοι σταυροί φτιαγμένοι από φύλλα βαγιάς, από κάποιο παιδί που του έχει αναθέσει ο παπάς του χωριού να τα μοιράσει.
 
 
Στη Φολέγανδρο γίνεται μια διαφορετική περιφορά της εικόνας της Παναγίας, η οποία περνά μέσα από κάθε σπίτι του νησιού, ώστε να ευλογηθούν και να είναι καλά οι κάτοικοι. Η περιφορά διαρκεί τρεις ολόκληρες ημέρες, ενώ οι νοικοκύρηδες έχουν φροντίσει ώστε να φτάσει η εικόνα στο δικό τους σπίτι να είναι όλα καθαρά και οι αυλές ασπρισμένες. Αφού περάσει η εικόνα κερνούν τους επισκέπτες που σπεύδουν να τους ευχηθούν.